Το δέρμα
Μετά τον τοκετό το δέρμα του νεογνού είναι πολύ κόκκινο και τα άκρα του, χέρια και πόδια, μπορεί να έχουν μπλε χρώμα. Αυτό οφείλεται στον μεγάλο αριθμό των ερυθρών κυττάρων που έχουν τα νεογέννητα και το οποίο φεύγει μετά από μερικές μέρες.
Το δέρμα του μωρού, που έχει μόλις γεννηθεί, είναι καλυμμένο με μια λευκή και λιπαρή ουσία, η οποία έχει σκοπό να προστατεύει το δέρμα του κατά την περίοδο της κύησης όταν βρίσκεται μέσα στο αμνιακό υγρό. Το δέρμα του εμβρύου και του νεογνού Καλύπτεται από ένα λιπαρό λευκωπό επίχρισμα που εμποδίζει τα μικρόβια να εισέλθουν στο σώμα του παιδιού τις πρώτες ώρες ζωής. Αν το μωρό σας καθυστέρησε να γεννηθεί, θα έχει χάσει το σμήγμα αυτό και το δέρμα είναι ζαρωμένο και ξεφλουδίζει. Αλλά και στην ώρα του να έχει γεννηθεί ή πρόωρα το δέρμα ξεφλουδίζει φυσιολογικά λόγω της απότομης έκθεσης στον αέρα.
Η επιδερμίδα είναι δυνατόν να είναι γεμάτη κοκκινίλες. Καμιά φορά θυμίζουν σε όψη την ακμή. Είναι κόκκινες κηλίδες με λευκωπό κέντρο που φεύγουν μόνες τους μετά από 1 μήνα περίπου. Αυτό είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο κ λέγεται τοξικό ερύθημα νεογνού. Σε περίπτωση όμως που υπάρχει ιστορικό λοίμωξης προς το τέλος της κύησης ή το παιδί δεν τρώει καλά ή κάνει πυρετό είναι απαραίτητο να τις εκτιμήσει ένας παιδίατρος. Όταν ξεντύνουμε το μωρό, λόγω της απότομης μεταβολής της θερμοκρασίας σώματος (ζέστη – κρύο), το δέρμα του παίρνει τη μορφή μαρμάρου με κόκκινες κ λευκές κηλίδες. Το φαινόμενο αυτό λέγεται «μαρμαροειδές δέρμα» και επιδεινώνεται όταν το παιδί έχει πυρετό.
Μερικές φορές θα δείτε και γρατζουνιές στο πρόσωπό του που τις κάνει μόνο του κουνώντας τα χεράκια του. Το δερματάκι είναι πολύ ευαίσθητο και γι’αυτό τα νύχια κόβονται ύστερα από τις πρωτες 10- 14 ημέρες ζωής. Βάλτε του προσωρινά γαντάκια.
Στους ώμους και στην πλάτη συχνά παρατηρούμε ένα ελαφρό χνούδι. Δημιουργείται στο τελευταίο στάδιο της εγκυμοσύνης και εξαφανίζεται ύστερα από μερικές εβδομάδες. Το μωράκι μπορεί να είναι τελείως φαλακρό, να έχει άφθονα μαλλιά ή να είναι σκεπασμένο με χνούδι. Είναι πολύ νωρίς να καθορίσετε το χρώμα των μαλλιών του παιδιού, αφού τα μαλλάκια πολλές φορές αλλάζουν χρώμα αργότερα.
Περιποίηση ομφαλού
Η καθαριότητα παίζει μεγάλη σημασία διότι έτσι εμποδίζουμε μολύνσεις. Κάθε φορά που περιποιούμαστε το μωρό μας πρέπει να καθαρίζουμε καλά με αποστειρωμένη γάζα και οινόπνευμα τον ομφαλό γύρω – γύρω και από πάνω. Αυτό γίνεται έως και να πέσει το κολόβωμα και να επουλωθεί η ουλή που αφήνει πέφτοντας.
Δεν τον καλύπτουμε με γάζες και φροντίζουμε η πάνα του μωρού να διπλώνεται προς τα έξω σ’ αυτήν την περιοχή για να αερίζεται. Αν παρατηρήσετε ερυθρότητα, θερμότητα, πρήξιμο, άσχημη οσμή, θα πρέπει να ενημερώσετε άμεσα τον παιδίατρο.
Στην παιδική μπανιέρα μπαίνει μία (1) φορά την ημέρα, κατά κανόνα βράδυ, για να ηρεμεί και να κοιμάται με τη συμμετοχή του μπαμπά.
Φουσκωμένα στήθη και ψευτοπερίοδος
Αν το μωρό σας παρουσιάσει διόγκωση στο στήθος, είτε είναι αγόρι είτε κορίτσι, ή ακόμα και αν τρέξει λίγο γάλα, δεν χρειάζεται ανησυχία. Η διόγκωση θα υποχωρήσει μόνη της όταν αποκατασταθούν οι ορμονικές αλλαγές που την προκάλεσαν, εκτός αν έχουν σαφή εικόνα φλεγμονής. Αν εμφανισθεί εκροή αίματος ή βλέννης από τον κόλπο (ψευτοπερίοδος) επίσης δεν ανησυχούμε, αλλά ενημερώνουμε τον παιδίατρο.
Τα μάτια και οι αισθήσεις:
Τα μάτια του νεογνού έχουν συνήθως μπλε χρώμα. Μετά από δύο-τρεις μήνες παίρνουν το κανονικό τους χρώμα, αλλά μπορεί να περάσει και ένας χρόνος μέχρι το χρώμα των ματιών να σταθεροποιηθεί. Δάκρυα δεν έχει το νεογέννητο έως ότου περάσουν περίπου έξι εβδομάδες. Σε περίπτωση δακρύρροιας, αυτή οφείλεται σε εκ γενετής στένωση των δακρυϊκών οδών από μια μεμβράνη που κλείνει την κάτω έξοδο του δακρυϊκού πόρου μέσα στη μύτη. Είναι μια συνηθισμένη κατάσταση σε νεογνά και μωρά. Οι δακρυϊκοί πόροι  ανοίγουν από μόνοι τους λίγους μήνες αργότερα καθώς το νεογνό μεγαλώνει. Συγκεκριμένα, το 1/3 των νεογνών γεννιούνται έχοντας μεγάλη ποσότητα δακρύων και βλέννας. Είναι επίσης σύνηθες φαινόμενο τα βλέφαρα των μωρών να κολλάνε μεταξύ τους κατά τη διάρκεια του ύπνου γεγονός που μπορεί να προκαλέσει μετέπειτα μόλυνση. Πολύ σπάνια η δακρύρροια οφείλεται σε εκ γενετής ύπαρξης γλαυκώματος. Υπάρχουν κι άλλα συμπτώματα συνυφασμένα με αυτή την σοβαρή κατάσταση. Η δακρύρροια προκαλείται ακόμα από τον αέρα, την μόλυνση της ατμόσφαιρας, τον καπνό ή από ερεθισμό των ματιών προκαλούμενο από χημικά και φάρμακα. Τα μωρά μπορούν να δουν σχήματα αμέσως μετά την γέννηση τους, αλλά δεν μπορούν να ερμηνεύσουν αυτά που βλέπουν. Ενοχλούνται από το έντονο φως. Στο τέλος του πρώτου μήνα γυρίζουν το βλέμμα τους προς αυτό. Κατ’ αναλογία δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τα ακουστικά ερεθίσματα. Ωστόσο ενοχλούνται από δυνατούς θορύβους και τα καθησυχάζει η ήρεμη φωνή. Το νεογνό αισθάνεται περισσότερο το άγγιγμα. Πιο ευαίσθητα είναι τα δάχτυλα, τα χείλη και η γλώσσα. Είναι ευαίσθητο στο κρύο, τη ζέστη και τον πόνο.
Λόξυγκας και φτάρνισμα
Είναι συχνά συμπτώματα που δεν ενοχλούν και δεν πρέπει να προβληματίζουν τη νέα μητέρα. Δεν κάνουμε τίποτα διότι είναι φυσιολογικά αντανακλαστικά. Όταν η μυτούλα ρουθουνίζει, την ανακουφίζουμε με φυσιολογικό ορό και ενημερώνουμε τον παιδίατρο σε περίπτωση που το μωρό εξακολουθεί να είναι μπουκωμένο.
Πέψη:
Συχνά το νεογνό βγάζει ένα μέρος της τροφής (αναγωγή). Αυτό οφείλεται ή γιατί έχει καταπιεί μεγάλη ποσότητα αέρα ή γιατί έχει φάει πολύ ή γιατί δεν το έχουμε αφήσει να ρευτεί την ώρα που το ταίζουμε. Σπάνια το μωρό μπορεί να κάνει εμετό. Ένα άλλο φαινόμενο που εμφανίζουν τα μωρά, είναι ο λόξυγκας ο οποίος σταματάει λίγη ώρα αργότερα μόνος του.
Κόπρανα:
Κατά τις πρώτες δύο με τρεις μέρες της ζωής των νεογνών, τα κόπρανα τους έχουν σκούρο πράσινο χρώμα, είναι κολλώδη και μυρίζουν πολύ έντονα. Τα κόπρανα αυτά ονομάζονται μηκώνιο και αποτελούνται από εκκρίσεις των εντέρων και κύτταρα, από ουσίες που έχουν καταπιεί κατά και πριν την γέννα, από βλέννες και από χολή. Μετά από μερικές μέρες αλλάζουν χρώμα και οσμή. Τα νεογνά που θηλάζουν, τα κόπρανά τους είναι κιτρινωπά και άοσμα, σε αντίθεση με τα νεογνά που δεν θηλάζουν όπου τα κόπρανά τους είναι καφέ στο χρώμα και είναι δύσοσμα.
Ούρα:
Τα πρώτα ούρα που κάνει το μωρό είναι ελάχιστα και διαυγή. Μέσα στις επόμενες μέρες γίνονται πιο πυκνά.
Ύπνος:
Τα νεογνά κοιμούνται συνήθως όλη την ημέρα εκτός από τις ώρες που τρώνε. Κατά μέσο όρο ένα νεογέννητο ξυπνά κάθε 2-3 ώρες για να φάει.
Κλάμα:
Έχει βρεθεί πως όσο περισσότερο φροντίζουμε ένα μωρό, τόσο λιγότερο κλαίει. Ένα νεογνό κλαίει είτε γιατί πεινάει είτε γιατί έχει λερωθεί είτε γιατί δυσφορεί-κρυώνει ή έχει πόνους (συνήθως) κολικούς. Το κλάμα του μωρού τους είναι κώδικας επικοινωνίας μαζί μας κ δεν χρειάζεται να αγχώνεστε. Με τον καιρό θα μάθετε να ξεχωρίζετε  τι θέλει το μωρό. Το άγχος και ο εκνευρισμός επηρεάζουν τα νεογέννητα και αυτά αντιδρούν με κλάμα και ανησυχία. Αισθάνονται ευτυχισμένα και ασφαλή μόνο όταν η ατμόσφαιρα στο σπίτι είναι ήρεμη και ειρηνική.
Βασιλάκη Ναταλία,
Παιδίατρος

Επιμέλεια:
Ιωάννα Χριστοδούλου